Zal kunstmatige intelligentie ons allemaal werkloos maken? Sommige grote Amerikaanse bedrijven hebben ontslaggolven aangekondigd. In Frankrijk is het fenomeen voorlopig minder zichtbaar, maar het bestaat wel degelijk. Sommige beroepen hebben er al de bittere ervaring mee gehad.
Grote Amerikaanse bedrijven hebben de afgelopen dagen ontslaggolven aangekondigd om een deel van hun werknemers te vervangen door kunstmatige intelligentie: 12.000 banen minder bij Accenture, tussen de 4.000 en 6.000 bij HP, 200 bij McKinsey…
Voorlopig zijn de effecten van AI op de werkgelegenheid in Frankrijk nog niet erg zichtbaar. Op dit moment is de impact van AI vooral voelbaar bij zelfstandigen en freelancers, die steeds meer moeite hebben om hun orderportefeuille te vullen… Redacteuren, grafisch ontwerpers, vertalers… Dat is het geval voor Emmanuelle. Ze maakte communicatiemateriaal voor bedrijven, maar verloor in één klap al haar klanten.
“Ik heb het niet zien aankomen, in 2023 kwam alles tot stilstand. Een klant zei me duidelijk: ‘Ik gebruik ChatGPT, omdat dat sneller gaat. Oké, je persoonlijke touch ontbreekt en ik moet het achteraf nog bewerken, maar het bespaart me tijd’. Dat is nogal schokkend na een relatie van drie jaar. Ik hou van schrijven en het is dan ook niet prettig om door een robot te worden vervangen. Ik ben niet de eerste en ook niet de laatste, maar het was toch wel een harde klap”, benadrukt ze.
Een onderwerp dat in Frankrijk nog taboe is
Stel je voor dat je zoals elke ochtend naar kantoor komt en plotseling te horen krijgt dat bijna alle werknemers van je bedrijf worden ontslagen om te worden vervangen door een computerprogramma, een kunstmatige intelligentie. Dat is wat er gebeurde met Sylvain Le Quéré. Hij werkte bij Onclusive, een bedrijf dat persoverzichten levert aan bedrijven en overheden.
“Het kwam nogal hard aan. We dachten dat AI de mens zou helpen, niet dat het hem zou vervangen. Het is David tegen Goliath. We zijn ook niet tegen AI, het is er nu eenmaal, we moeten daarop anticiperen. Omscholen is ingewikkeld. Van de ene sector naar de andere overstappen is in Frankrijk vrij moeilijk. Frankrijk moet een inspanning leveren, anders wordt het moeilijk”, meent hij.
In Frankrijk zijn massale ontslagplannen in verband met AI nog zeldzaam. Het is bijna een taboeonderwerp. Bijvoorbeeld Crédit Commercial de France, een bank die midden in een sociaal plan zit met meer dan 1.200 ontslagen. Officieel heeft dit niets te maken met AI, maar een paar dagen geleden deed de baas, Niccolo Ubertalli, een verrassende bekentenis live op BFM Business.
“Wat levert het de klant op? Een veel sneller proces, een hypotheek op één dag in plaats van twee maanden. Maar het is waar, er vallen banen weg… Dat zal zo blijven, dat zal doorgaan, maar waar ik veel waarde aan hecht, is dat het gesprek met de klant door een persoon wordt gevoerd, niet door een algoritme”, benadrukte hij.
Welke beroepen worden bedreigd?
AI wordt onmisbaar in bedrijven, maar in de meeste gevallen is dat niet om werknemers te vervangen, maar om hun productiviteit te verbeteren, om ze efficiënter te maken… Dat kan de manier van werken ingrijpend veranderen, zoals socioloog Yann Ferguson, een van de beste specialisten op dit gebied, uitlegt. “Generatieve AI heeft de neiging om activiteiten te overschaduwen en menselijk werk te reduceren tot het doorgeven van opdrachten en het controleren van resultaten”, legt hij uit. “Vertalers krijgen bijvoorbeeld nog steeds werk, maar ze moeten minder vertalen en meer controleren en verantwoordelijkheid nemen voor een vertaling die door AI is gemaakt. Dat is vaak minder lucratief en minder zinvol voor de vertaler”, voegt hij eraan toe.
Zal het saldo tussen aanwervingen in verband met AI en ontslagen positief of negatief zijn?
Het staat vast dat AI beroepen als boekhouder of jurist zal vernietigen. Maar het zal ook nieuwe banen creëren: de Franse kampioen Mistral werft massaal aan. Het is onmogelijk te zeggen of het saldo uiteindelijk positief zal zijn, de studies spreken elkaar tegen… Een vandaag algemeen aanvaarde theorie is dat AI banen creëert in bedrijven die er gebruik van maken, omdat ze efficiënter zijn dan hun concurrenten en dus marktaandeel winnen en mensen aannemen om te groeien.
Omgekeerd schrapt AI banen bij bedrijven die er geen gebruik van maken en daardoor achterop raken. Daarom storten veel topmanagers zich halsoverkop in deze technologie om de technologische trein niet te missen.
